Draai aan de knoppen van de Nederlandse economie

Met de DELFI-tool kun je berekenen wat de gevolgen zijn van wijzigingen in het economische beleid of de (internationale) economische omgeving.

Toon uitleg werking DELFI-tool Verberg uitleg werking DELFI-tool

Met de DELFI-tool kun je berekenen wat de gevolgen zijn van wijzigingen in het economische beleid of de (internationale) economische omgeving op de Nederlandse economie. Zo kun je een indicatie krijgen van de macro-economische effecten van bijvoorbeeld meer wereldhandel, een hogere olieprijs, loonmatiging, bezuinigingen of een stijging van de aandelenkoersen. De wijzigingen die je aanbrengt kun je - binnen bepaalde marges - vorm geven door te kiezen voor de richting (stijging of daling), de omvang en de duur van de wijziging. De effecten van deze impuls worden berekend met behulp van DNB's model van de Nederlandse economie (DELFI). Daarbij gaat het om de belangrijkste macro-economische grootheden, zoals het bruto binnenlands product (bbp), de consumptie, de werkloosheid en het overheidssaldo.

Als gevolg van onderhoud, herschatting en aanpassing van het achterliggende model DELFI kunnen de door de DELFI-tool gegenereerde effecten af en toe veranderen. Vermelding van de actuele versie van de DELFI-tool waarmee wordt gerekend vind je links onderaan in het pfd-bestand met een uitdraai (download) van de simulatie-uitkomsten: DELFI.april.2016. Deze versie is eind mei 2016 live gegaan. Ten opzichte van de eerdere versie zijn de veranderingen beperkt. De gepresenteerde effecten zijn vanzelfsprekend met onzekerheden omgeven. Ieder economisch model, in dit geval DELFI, is een sterk vereenvoudigde weergave van de complexe werkelijkheid. Alleen al daarom zijn de modeluitkomsten met onzekerheden omgeven. Bovendien gaat deze tool ervan uit dat de economie lineair is. Dat wil zeggen dat een twee keer zo grote impuls ook twee keer zo grote effecten heeft. In werkelijkheid is dat meestal niet het geval. Dit type modellen is niet geschikt om heel grote schokken door te rekenen. Daarom zijn de te kiezen impulsen aan marges gebonden.

Voordat je aan de slag gaat

Ook als je geen wijzigingen doorvoert, heeft de Nederlandse economie een bepaald verloop: het basispad. Voor deze DELFI-tool is een basispad voor de komende acht jaar gemaakt. In het basispad gaan we ervan uit dat de reële groei van het bbp, consumptie, bedrijfsinvesteringen, uitvoer en invoer 1,5% per jaar bedraagt. Daarnaast stijgen alle prijzen met 2% per jaar en de loonvoet met 3% per jaar. De overheidsbegroting is in evenwicht, de werkloosheid bedraagt 4% van de beroepsbevolking en de arbeidsinkomensquote is 80%. Deze getallen komen grofweg overeen met de trendmatige jaarlijkse ontwikkeling van de Nederlandse economie, dat wil zeggen los van conjuncturele bewegingen rondom deze trend. Het basispad is dan ook geen voorspelling.

Je kunt van elf economische factoren het verloop wijzigen. Als je niets wijzigt vertonen deze factoren het volgende verloop:

  Waarde in jaar 1-8 %-mutatie of niveau
Wereldhandel (volume)

5,0

%-mutatie

Olieprijs ($ per barrel)

50,0

niveau

Lange rente (percentage)

4,0

niveau

Wisselkoers (effectief) ($ per euro)

1,25

niveau

Overheidsbestedingen (% bbp)

10,0

niveau

Loon- en inkomstenbelasting (% bbp)

15,0

niveau

Arbeidsaanbod (personen)

0,5

%-mutatie

Loonvoet

3,0

%-mutatie

Pensioenpremies (percentage)

25,0

niveau

Aandelenkoers

3,5

%-mutatie

Huizenprijs

2,0

%-mutatie


In de DELFI-tool kun je aan deze knoppen draaien en de effecten daarvan op de economie berekenen. Let er daarbij wel op dat sommige knoppen luiden in procentuele mutaties en andere in niveau´s (zie bovenstaande tabel). Stel je wilt weten hoe de economie reageert als het volume van de wereldhandel niet met 5% per jaar groeit, zoals in het basispad, maar met 7% per jaar. In dat geval vul je als impuls in alle jaren 2,0 in. Het kan ook zo zijn dat je wilt weten wat de effecten voor de Nederlandse economie zijn als het volume van de wereldhandel in het eerste jaar 2% sneller groeit, maar dat de groei van de wereldhandel in de jaren daarna 5% blijft. In dat geval vul je als impuls in het eerste jaar 2,0 in en in de jaren daarna 0,0. Als je wilt dat het volume van de wereldhandel alleen in het eerste jaar 2% hoger uitkomt, maar dat het niveau van de wereldhandel in de jaren daarna hetzelfde is als in het basispad, moet je in het eerste jaar 2,0 invullen en in het tweede jaar -2,0. Wanneer het volume van de wereldhandel verandert, heeft dat vaak ook gevolgen voor andere factoren, zoals de olieprijs. Daarom is het altijd mogelijk om twee impulsen met elkaar te combineren.

Druk na het opgeven van je impuls(en) op de knop Toon resultaten. Eerst wordt getoond wat de opgegeven impuls betekent voor het verloop van de door jou gewijzigde ´knoppen´. Het is dan mogelijk om te controleren of de impuls er wel uitziet zoals het is bedoeld.

In de tabel Resultaten staan de effecten van jouw wijzigingen. Het model berekent de belangrijkste macro-economische grootheden opnieuw, en geeft de resultaten in afwijking van het basispad. Het is mogelijk van elke grootheid een grafiek te tonen. Daarin staat voor de komende acht jaar het verloop in het basispad (dat niet verandert) en het verloop na jouw wijzigingen (de simulatie). Let daarbij weer goed op de dimensies. Bij de meeste grootheden gaat het om de procentuele mutatie van het volume of de prijs, maar bij het begrotingssaldo, het werkloosheidspercentage en de arbeidsinkomensquote gaat het om het niveau.

Verberg uitleg werking DELFI-tool

Voer hier uw gewenste impuls in

(Toon tip bij het invullen van impulsenVerberg tip bij het invullen van impulsen)
De DELFI-tool is niet geschikt voor het simuleren van heel grote impulsen. Een huizenprijsimpuls van 20% in een jaar is bijvoorbeeld mogelijk. Meerdere jaren achtereen een impuls van 20% valt echter buiten de grenzen van het model en geeft implausibele of onrealistische uitkomsten, zoals bijvoorbeeld een negatief werkloosheidspercentage. Dit kan ook optreden bij combinaties van twee variabelen, wanneer een impuls meerdere jaren achtereen wordt gegeven. Geadviseerd wordt om kritisch naar de uitkomsten te kijken bij grote impulsen over meerdere jaren, vooral bij combinaties van twee impulsen. Bij twijfel is het aan te raden om kleinere impulsen te kiezen; de uitkomsten daarvan zijn realistischer.
 
Door u gekozen verloop (basispad + impuls)
 
Resultaten